Cam Tavan Sendromu Nedir?

Bilim adamları pireler üzerinde bazı araştırmalar yapmaktadır. Bu araştırma da pirelerin farklı yüksekliklere zıpladıkları görülmektedir.

Cam Tavan Sendromu Nedir?
16 Nisan 2021 - 15:16
Birkaç pireyi toplayıp cam bir fanusun içine yerleştirirler. Cam fanusun üzeri 30 santim yüksekliğinde bir camla kapatılırken, altına metal bir sistem döşenir. Bu metal ısıtılır ve pirelerin zıplamaları sağlanır. Pireler zıpladıkça fanusun üzerindeki cama çarparak tekrar yere düşerler. Zemin sıcak olduğu yeniden zıplarlar ve yeniden çarparak yere düşerler. Pireler camın ne olduğun bilmediklerinden dolayı sürekli zıplarlar fakat onlara engel olan şeyin ne olduğunu anlamakta güçlük çekerler. Defalarca kafalarını cama vuran pireler artık 30 santimden fazla zıplamamaları gerektiğini öğrenirler. Daha sonra deneyin ikinci aşamasına geçilir ve yukarıda bulunan cam kaldırılır ve yeniden metale ısı verilir.

Fakat artık kaçmalarına imkan bulunan fanusun içerisindeki pireler, kaçmak yerine 30 santimden daha az zıplamaya başlarlar. Aslında onalrın dış engeli kalmışken kafalarında bulunan iç engel onlarla kalmıştır ve dışarı çıkmalarına engel olarak orada hala çarpacacakları bir yapının olduğunu düşünmektedirler. Bu deney de canlıların neyi başaramayacaklarını nasıl öğrendiklerini göstermektedir. Bu duruma “cam tavan sendromu” denmektedir. Son zamanlarda ABD de yaşayan Asya kökenlilerin maruz kaldıkları ayrımcılık sebebi ile ‘Bambu Tavan’ olarakta ifade edilmektedir. Cam tavan; adı üzerinde camdan, belli belirsiz, yarı görünmez bir bariyer, daha yüksek seviyelere ulaşılmasını engelleyen bireylere özel; genç, yaşlı, başarılı, başarısız, kadın, erkek fark etmeden kariyer yolunda ilerleyen bireylerin karşısına çıkan ve ileriye gitmelerini engelleyen şeffaf bir tavandır.

Bu kavram ilk kez 1970’li yıllarda kullanılmıştır. Tavan kavramı yukarıya çıkılmanın engel olunmasına, cam kavramı ise görülmemesine rağmen varlığının hissedilmesinden dolayı kullanılmıştır bir kavramdır. Tanımların genel özellikerine bakıldığında, kadın çalışanların çalışma hayatına ilerlemesini engellemektedir. Genellikle aşılması zor, imkansız gibi ifadelerle anlatılır. Kavramın temelinde aslında bir önyargı yatmaktadır.

İnsanların gelebileceklerini düşündükleri en iyi yer onların aslında cam tavanlarıdır. Cam tavan bireyin hayallerindeki yüksekliği göstermektedir. Diğer bir deyişle, yapabildiklerin, yapabildiğin kadardır. Yani aslında cam tavan uygulaması görünmez bir engeli temsil etmektedir. Araştırma da kişilerin hayatlarına konulan kısıtlamaları ifade etmektedir. Kişi önüne bazı sıkıntılar koyar ve hayatı gerektiği gibi yaşayamayarak istediği yere ulaşamaz. Birey sık sık yapamayacağı şeylerin yapabileceği şeylerden fazla olduğunu savunmaktadır. Örnek verilecek olursa, üniversite bir matematik hocası derse geldiğinde dünyanın en zor matematik sorusunu getirdiğini, dünyada hiç kimsenin bu soruyu çözemediğini söyler. Pek tabii sınıftaki tüm matematik dehaları kafalarında sorunun zor olduğunu ve çözemeyeceklerini düşünmektedirler.

Çoğu öğrenci kendini şartlandırdığı için yapamazken sınıfta dersleri zayıf olan bir öğrenci hocaya sorunun cevabını getirir. Sınıftaki öğrenciler ve hoca bu durumun nasıl olduğunu anlamaya çalışırken öğrenirler ki o gün soru verilirken öğrenci sınıfta değildir ve en zor soru olduğunu, kimsenin yapamadığını bilmemektedir. Diğer öğrenciler zaten duyduklarında başarısız olacaklarına inandıkları için yapamamışlardır.

Burada başarısız olacağını düşünerek kendisine sınırlar koyması bir cam tavan örneğidir. Cam tavan sendromunda, tıpkı örnekte anlatıldığı gibi, aslında kişi kendini duruma şartlandırmadığı sürece, kendine belirli sınırlar koymadığı ve koydurmadığı sürece başarısız olamayacağı bir konu yoktur.

Bireylerin sınırsız düşünememelerine sebep olan şey öğrenilmiş çaresizliktir. Öğrenilmiş çaresizliğe göre yenildiğine uzun süre inanırsan yenilgi gerçek olur. Bireyin yarattığı cam tavan aslında yalnızca öğrenilmiş çaresizliği ifade etmez. Bireye tükenmişlik yaratır. Bunun yanı sıra bir yandan bedensel bir yandan da zihinsel olarak olarak hem bireye hemde çevresine olumsuz etkileri bulunmaktadır.

Uzmanlara göre cam tavan sendromunu yaratan pek çok etken bulunmaktadır. Bu durum kişinin kendi kendine yarattığı engellerdir. Bunlar aile hayatının zarar görmesinden oluşan endişe, nasıl olsa ben bu işi başaramam düşüncesi aslında bireyin kendi kendine yarattığı bir özgüven eksikliğidir. Cam tavanların var olma sebepleri ise bilinçsiz bazı ön yargılardır. Etnik köken, cinsiyet, yaş, din gibi pek çok faktör bu duruma örnek gösterilebilir. Günümüzde hala gündemde olan cam tavan ile ilgili pek çok çalışmada devam etmektedir. Cam tavanla ortaya çıkan bireyi zorlayan engeller belirlenerek çözümleri bulunmaya çalışılmaktadır.
Reklam

YORUMLAR

  • 0 Yorum
  • Yorum yazabilmek için lütfen üye girişi yapınız.