Mutlak butlan, Türk Borçlar Kanunu’nda bir sözleşmenin baştan itibaren geçersiz sayılması anlamına gelir. Bu durumda sözleşme hiç yapılmamış kabul edilir ve hiçbir hukuki sonuç doğurmaz. Kamu düzenine, ahlaka veya emredici hukuk kurallarına aykırı sözleşmeler mutlak butlan kapsamındadır. Örneğin kanuna aykırı bahis anlaşmaları veya hukuken imkânsız bir edim içeren sözleşmeler buna örnektir. Mutlak butlan her zaman ileri sürülebilir ve hâkim tarafından re’sen gözetilir. Taraflardan biri onay verse ya da uzun süre sessiz kalsa bile sözleşme geçerli hâle gelmez. Bu nedenle taraflar, verdiklerini iade etmek zorundadır. Mutlak butlan kavramı, hukuk düzeninin temel değerlerini korumayı ve yasaya aykırı ilişkilerin önlenmesini hedefler. Dolayısıyla sözleşme yapılırken kanunlara ve ahlaka uygunluk, gelecekte hukuki sorunlar yaşamamak için kritik önem taşır.
Mutlak butlan, Türk hukukunda bir sözleşmenin baştan itibaren kesin ve kesinlikle hükümsüz sayılması anlamına gelir.
Yani sözleşme yapılmış gibi görünse de hiç doğmamış kabul edilir ve sonradan onayla, taraf iradesiyle veya zamanla geçerli hâle gelemez.
Başlıca özellikleri:
-
Kamu düzenine aykırılık içerir (örneğin kanuna, ahlaka, kişilik haklarına aykırılık).
-
Hak düşürücü süreye tabi değildir; her zaman ileri sürülebilir.
-
Mahkeme, taraflardan biri ileri sürmese bile re’sen dikkate alır.
-
Sözleşme hiç doğmamış sayıldığından, taraflar verdiklerini iade etmekle yükümlüdür.
Örnekler:
-
Konusu kanuna veya ahlaka aykırı bir sözleşme (ör. uyuşturucu ticareti sözleşmesi)
-
Hukuken imkânsız bir edim içeren sözleşme
-
Yasal şekil şartına uymayan bazı resmi sözleşmeler
Kısaca mutlak butlan, sözleşmenin temelden yok hükmünde olmasıdır.
