Kelebeklerin Olağanüstü Yolculuğu

Rengârenk kanatlarıyla ve yaşam yolcuğuyla insanları kendilerine hayran bırakan aynı zamanda baharında müjdecisi olan kelebekler.

Kelebeklerin 150.000 kadar türünün olduğu bilinmektedir. Her kelebek türünün yaşam süresi birbirinden farklıdır. Yapılan araştırmalar sonucunda bir gün yaşayan kelebek türüne rastlanmamıştır bu yüzden sanıldığı gibi kelebeklerin ömürleri 1 gün değildir. Kelebekler türlerine bağlı olarak 1 hafta ile 1 yıl arasında yaşayabilmektedir. Yaşam süresi türlerine göre değişebildiği gibi ülkenin coğrafi şartlarına görede değişebilir. Hatta koza ve tırtıl dönemi hesaba katılırsa bu süre daha da uzamaktadır. Türkiye’de yaşam süresi genellikle daha kısadır.

Mucizevi yolculukları döllenmiş yumurtayla başlar. Kelebekler yumurta ile çoğalan böcekler sınıfının pul kanatlar takımını oluşturan canlılarıdır. Yumurtaları küre, silindir gibi farklı farklı şekillerde olabilir. Yumurtalar beslenebilecekleri bir bitki üzerine dişi kelebek tarafınca bırakılır. Ortalama olarak bırakılan yumurta sayısı 100 ile 300 arasındadır. Yumurta evresi 6-14 gün arasıdır. Dişi kelebekler güvenlik açısından genellikle yumurtaları yaprağın alt kısmına bırakmayı tercih ederler. Birkaç gün sonra tırtıllar yumurtadan çıkarlar. Yumurtadan çıkan larvanın adı tırtıldır. Tırtıllar biran önce büyümek için konakladığı bitkinin yapraklarıyla durmadan beslenmek zorundadır. Tırtıllar beslenerek büyürler ve büyüdükçe deri değiştirirler. Ulaşmaları gereken bir erişkinlik düzeyi vardır ve buna ulaşmak için 4-5 kez deri değiştirirler. Bu yüzden beslenmeleri oldukça önemlidir. Tırtıl evresi kelebeğin ömrünün en uzun dönemidir. Tırtılın evresi 3-6 hafta arasıdır. Yeterince erişkinliğe ulaşınca bir pupa oluşturur. Bu oluşturduğu pupanın içinde geçirdiği evre 10-15 gündür. Pupanın içinde uğradığı başkalaşımla tırtıl kelebek olarak pupayı yırtarak yeni yolculuğuna başlar. Kelebek çıktığı zaman hemen uçamaz çünkü kanatları ıslaktır. Bu yüzden sabahın ilk saatlerinde pupadan çıkarlar ve güneşin ışınlarıyla askıda kalarak kanatlarını kuruturlar.

Kelebeklerin Yaşam Koşulları ve Beslenme Şekilleri
Soğuk iklimler kelebeklerin yaşaması için uygun şartlar değildir. Soğuk iklim şartları kısa sürede ölmelerine sebep olabilir. Pek çok kelebeğin uzun yaşayabilmesi için ısı,güneş ve neme ihtiyacı vardır. Bu yüzden vücut sıcaklıklarını arttırmak için güneşlenirler. Erkek kelebekler aminoasit ve tuza ihtiyaç duyarlar bu ihtiyaçlarını çamur banyosuyla karşılarlar. Kelebekler başkalaşım yani diğer adıyla metamorfoz geçiren canlılardır. Tırtıl evresinde yaprak ve diğer bitkilerden beslenirler. Kelebek haline dönüştüğünde çiçek nektarı ve çeşitli sıvılarla beslenirler. Çürümüş meyvelerde zengin karbonhidrat ve mineraller vardır. Bu yüzden ömürlerini daha çok uzatabilmeleri için çürümüş meyvelerle beslenirler böylelikle yaşam sürelerini 105 güne çıkarabilmektedirler. Bu şekilde beslenen kelebeğin ismi Clipper’dır.


Kelebek Türleri
Kelebek türlerinin 150.000 kadar olduğundan yazımızın başında bahsetmiştik şimdi bu türlerin bazıları hakkında bilgi edinelim.

• Gece Kelebekleri: Gece kelebeklerinin kalın ve ağır vücut yapıları vardır. Karanlıkta veya gece uçmalarıyla bilinirler. Antenleri kıl gibi olup uçları sivridir. Genellikle renkleri mattır. Hızlı uçarlar fakat daha az uçarlar. Ülkemizde 50 ye yakın familya sayısı ve bunlara ait türlerle çok karmaşık bir kelebek türüdür. Bazı türlerinin larvaları bitki ve yapraklardan başka kuru ve yaş meyve,ağaç kabukları veya gövdeleri,bitki ve köklerinden beslenirler.

• Gündüz Kelebekleri: Gündüz kelebekleri gündüz uçarlar ve uçuşları gece kelebeklerine göre yavaştır. Vücutları ince ve hafiftir. Anten uçları topuzludur. Kanatları güzel renk ve desenlerle süslüdür.

• Zehirli Kelebekler: Bu kelebek türünü zehirli yapanlarva evresinde ipek otu ile beslenmiş olmasıdır. Bu kelebekler avcıları için çok tehlikeli olduğu kadar bu zehri kendilerini savunmak için kullanırlar. Toksinli bitkilerden beslendiği için zehirlidir ve avcılar bu yüzden ondan uzak durur. Parlak kanatlarıyla avcılarına tatsız olduğu işaretini verir.

• Clipper Kelebeği: 105 gün yaşamaktadır. Çürümüş meyvelerden beslenirler. Çok hızlı uçarlar isminide hızlı uçuşundan almıştır.

• Kral Kelebekler: 3 hafta ile 6 ay arası yaşamaktadırlar. Göç eden bir kelebek türüdür. Göç sistemleri kuşlardan daha karmaşıktır. Dakikada 300 ile 720 kez kanat çırpabilirler. Kanatlarının üstü kahverengi ve turuncu renklerinden oluşur siyah benekleri vardır. Erkeklerin kanatlarındaki damarlar dişilere göre daha kalındır.

• Mavi Morpho Kelebeği: Dünyanın en büyük kelebeklerinden ve en güzel kelebeklerinden bir tanesidir. Bu muhteşem kelebeğin kanatları parlak mavi olup kanatlarının kenarları adeta siyah dantelle süslenmiştir.

• Goliath Birdwing Kelebeği: Dünyanın en büyük ikinci kelebeğidir. Siyah,yeşil,sarı renkteki erkekleri bu kelebek türünü dünyanın en güzel kelebekleri sıralamasına sokmaktadır.

• Uçurtma Kelebeği: Uçurtma kelebekleri ortalama 60 gün yaşamaktadır.Toksinli bitkilerden beslenir bu yüzden zehirli kelebek familyasındandır. Uçurtma gibi süzülerek uçuşu vardır adını bu özelliğinden almıştır.

Eğer kelebeklerin mucize dünyasına hayranlık duyuyorsanız ve onların mucize dönüşümlerine şahit olmak istiyorsanız yolunuz Konya’ya düştüğünde Konya Tropikal Kelebek Bahçesinde bu zevki yaşayabilirsiniz. Konya Kelebek Bahçesinin uçuş alanlarında kelebeklerin pupadan çıkışlarına canlı olarak şahitlik edebilirsiniz.